عماد الدين حسن بن علي الطبري
81
كامل بهائى ( فارسي )
إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَ زادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلاءَ اللَّهِ ( اعراف 67 ) و ياد كنيد چون گردانيم قوت منتى بر ايشان نهاد عظيم ، و علم در انبياء از جمله شيوخ را عشر عشير قوت و علم على نبود زيرا كه هيچ حربى مشهور نيست كه كرده باشند يا كافرى كشته باشند و درستى خلل اسلام كرده بلكه دائما « ويولون الدبر » بودند يعنى مىگردانيدند پشت را تا آنچه روز احد كردند بر علماى اسلام پوشيده نماند كه عثمان سه روز بعد از حرب بازآمد و در اين مدت در غارى پنهان شده بود و قوت دل نداشت كه از آنجا بيرون آيد علم آن بود و شجاعت اين و چون حلوا بايست خوردن جمله مقدم بودند ، و على خود پديد بود و هيچ كس طلب او نمىكرد . و اذا تكون كريهة يدعى لها * و اذا يحاس الحيس يدعى جندب و چون ثابت شد كه على اعلم بود و اشجع و امامت او ثابت شد . بطلان امامت ديگران بوجه احسن ظهور گرفت . دليل دوازدهم ، باتفاق ميان ما و خصم و شهادت ابو بكر كه خليفهء وقت بود متابعت غير على نشايد كردن خاصه به مذهب خصم كه قائل است بخلافت وى بنابراين ابو بكر به يقين بحضور مهاجر و انصار به مقام رسول صلّى اللّه عليه و آله بر منبر رفت و گفت : أقيلونى و لست بخيركم و على فيكم . بزعم خصم قبول كنيد پشيمانى مرا و حال آنكه من بهتر شما نيستم كه على در ميان شماست . پس خلافت وى بادلهء عقليه نبود زيرا كه نزديك خصم عقل حجت نيست و به نقل نيز نبود كه اگر بنقل بودى خلافى حاصل نيامدى ميان مهاجر و انصار و مع هذا خصم اين دعوى نكرد . پس باقى نماند الّا كه به اختيار صحابه بود چنان كه صحابه اختيار كردند او را و وى خود را معزول كرد و از كار خلافت بيرون آمد ، و ما را حاصل نيامد كه ثانى الحال او را خليفه كردند يا نه ، و از كلام او معلوم شد كه امامت او از قبل امت بود ، و حق تعالى گفت : ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ ( قصص 67 ) نيست مر ايشان را اختيارى ، و اختيار از اين امت برداشت و نيز او گفت من بهتر از شما نيستم و اين لفظ متناول هر صحابه شد و بايد كه هر صحابى از وى بهتر و بزرگتر و عالمتر باشد . و چون چنين باشد او مفضول بود دون هر صحابى و صحابه بهتر از وى . پس تقدم او باطل باشد خاصه كه او گفت « و على فيكم » يعنى كه على مستحق اين كار است و مستعد اين امر و صاحب حق اينجاست و حاضر است در ميان شما او را اختيار كنيد . دليل سيزدهم ، چون سورهء برائت نازل شد براى نبذ عهد مشركان رسول صلّى اللّه عليه و آله به